Osteoporoza !!!
O osteoporozie słyszymy więcej od kilkunastu lat. Jest ona przyczyną złamań kości pod wpływem stosunkowo niewielkich urazów, występujących w starszym, czy średnim wieku o, czasem tragicznych, konsekwencjach.
Ryzyko złamań zwiększa się na skutek ubytku masy kostnej i zaburzeń mikroarchitektury kości. Umiemy mierzyć masę (gęstość) kości przy pomocy densytometrii; oceniać ich mikroarchitekturę jest daleko trudniej - stąd nasze trudności z przewidywaniem ewentualnych złamań.
Wykonywane badania densytometryczne przedramienia i pięty mają charakter przesiewowy i - podobnie jak obserwowany zanik kostny, czy âcechy osteoporozyâ w badaniach rentgenowskich - są wskazaniem do wykonania tzw. âdużejâ densytometrii badającej okolicę lędźwiową u młodszych osób, czy szyjki kości udowej u starszych.
Wyniki badania określane są jako:
-
norma - nie wymaga dodatkowych badań, ani leczenia;
-
osteopenia - zalecamy dodatkowe badania gospodarki wapniowo-fosforanowej i uzupełnianie składników budujących kość - witaminy D i soli wapnia, oraz
-
osteoporoza - wymagająca dodatkowego leczenia.
W wypadku konieczności szybkiej oceny przebudowy kości, lub skuteczności leczenia wykonujemy badania wskaźników tworzenia i resorbcji kości - bardzo przydatne, lecz drogie.
Leczeniem osteoporozy zajmują się często centra osteoporozy, dysponujące kompletem badań, ale i przychodnie, gdzie pracują reumatolodzy, ortopedzi, endokrynolodzy i ginekolodzy. Obecnie coraz częściej wymagane są od nich dodatkowe przeszkolenia w zakresie osteoporozy.
Grupa osób, które mogą być zagrożone osteoporozą zwiększa się w miarę dokładniejszych badań. Początkowo mówiono o kobietach, dzieląc tę grupę na grupy okresu menopauzy i późnej starości, o odmiennym obrazie klinicznym.
Później zaczęto zauważać, że może ona występować u mężczyzn, u osób chorujących na pewne choroby, zwłaszcza na reumatoidalne zapalenie stawów, nadczynność tarczycy, przewlekłe choroby przewodu pokarmowego, osób długotrwale unieruchomionych, długo leczonych sterydami, heparyną, czy lekami przeciwpadaczkowymi.
Innymi grupami są osoby, w których rodzinie występowały złamania, zwłaszcza szyjki kości udowej (âzłamanie biodraâ), drobne, szczupłe panie, ważące poniżej 55 kg i osoby przewlekle odchudzające się, kobiety uprawiające sport wyczynowy.
Podsumowując - najważniejszym celem leczenia osteoporozy jest zapobieganie złamaniom szyjki kości udowej, występującym u starych ludzi, które przyspieszają śmierć, powodują kalectwo i w znacznym stopniu uzależniają od otoczenia.
Możemy przeciwdziałać występowaniu złamań poprzez:
-
utrzymanie dobrej sprawności i kondycji fizycznej,
-
usunięcie z mieszkania osób starszych, czy z osteoporozą - kabli, dywaników itp., o które mogą zawadzić i upaść,
-
spożywanie odpowiedniej ilości soli wapnia - nie tylko mleka, ale, zwłaszcza przez osoby starsze - kefirów, jogurtów, maślanek, serów żółtych i białych; zapotrzebowanie dobowe wapnia to około 1200 - 1500 mg, podczas, gdy Polacy jedzą około 400 mg,
-
uzupełnianie witaminy D, zwłaszcza w okresie październik - kwiecień, w postaci tranu lub preparatów z witaminy D,
-
unikanie palenia papierosów,
-
prawidłowe odżywanie się,
-
wczesne rozpoczęcie profilaktyki osteoporozy u osób z predyspozycjami genetycznymi (mimo, że mamy na nie mały wpływ),
-
hormonalną terapię zastępczą w okresie menopauzy - w istotny sposób hamującą ubytek kości u kobiet.
Lek. med. Ewa Loth - reumatolog CMP Centrum Medycznego
