Palenie tytoniu jest wciąż bardzo poważnym problemem społecznym. Uzależnienie od tytoniu to przewlekła nawracająca choroba. Wywołuje szereg schorzeń, które powodują przedwczesną śmierć u osób palących. Tylko w Europie z powodu przypadłości wywołanych paleniem tytoniu umiera rocznie 1,2 mln osób. Spośród obecnie palących osób aż 50% umrze na choroby związane z paleniem tytoniu, jeśli nie zerwie z nałogiem. Jak podaje Światowa Organizacja Zdrowia, jeśli skala uzależnienia od nikotyny nie zmniejszy się to w 2030 roku coroczna liczba zgonów osób używających tytoniu wyniesie 10 milionów; tytoń zabije około 500 milionów spośród żyjących obecnie mieszkańców Ziemi.

 

 

Uzależnienie od tytoniu jest złożone, ma postać farmakogenną (biologiczną) i psychogenną. Oba uzależnienia mogą występować łącznie, choć w różnym nasileniu. Substancją odpowiedzialną za uzależnienie biologiczne jest nikotyna. Uzależnienie psychiczne (behawioralne) od tytoniu polega na trudnym do opanowania wewnętrznym przymusie przyjmowania tytoniu (nikotyny) i powtarzaniu związanych z tym nawykowych czynności w celu osiągnięcia przyjemności lub uniknięcia złego samopoczucia z powodu jej braku. Nałóg jest skutkiem działania wielu czynników psychologicznych, środowiskowych i społecznych. Uzależnienie fizyczne (farmakologiczne) polega na wytworzeniu tolerancji nikotyny i występowaniu objawów jej odstawienia. Tolerancja polega na konieczności podawania coraz większych dawek nikotyny w celu uzyskania efektu zaspokojenia. Wiele mechanizmów farmakologicznych i behawioralnych prowadzących do uzależnienia od tytoniu (np. nawrotów) jest analogicznych do mechanizmów występujących w przebiegu uzależnienia od narkotyków lub alkoholu.

 

 

W związku z tym, że nikotyna w swojej strukturze jest podobna do acetylocholiny - jednego z naturalnych przekaźników chemicznych mózgu to wiąże się z jej receptorami w mózgu, zwanymi receptorami nikotynowymi (alfa4beta2) i powoduje wydzielanie dopaminy, która z kolei wywołuje krótkotrwałe czucie zadowolenia. Po pojedynczym zaciągnięciu się papierosem nikotyna łatwo przechodzi przez barierę krew-mózg i wpływa na cały szereg funkcji biologicznych w organizmie. Spadek poziomu nikotyny prowadzi do odczuwania głodu nikotynowego i objawów odstawienia, takich jak drażliwość, niepokój, obniżony nastrój, kłopoty z koncentracją, zwiększony apetyt. Te czynniki stanowią podstawową przeszkodę w rzuceniu palenia. Jednak dzięki najnowszym lekom, działającym na receptory nikotynowe alfa4beta2, można skuteczniej pomóc palącemu w wyjściu z nałogu, znacznie zmniejszając objawy odstawienne, jakie odczuwa.