Wcześniaki

• Przyczyn porodu przedwczesnego jest bardzo wiele, to jeden z najważniejszych naszych problemów, z którymi się codziennie spotykamy. Jedną z przyczyn niezależną od nas są wrodzone lub nabyte wady i zaburzenia anatomiczne macicy. Wiemy również że stres i aktywacja matczyno- płodowej osi podwzgórze- przysadka- nadnercza, zakażenia i stany zapalne, krwawienia doczesnowe oraz nadmierne rozciągnięcie macicy. Jeśli chodzi o zakażenia niektóre z nich powodują przedwczesną czynność skurczową, inne przedwczesne pęknięcie wód płodowych, oba te zjawiska niestety prowadzą do przedwczesnego porodu. Najczęściej do zakażenia wewnątrzmacicznego dochodzi na drodze wstępującej, tzn. z pochwy i kanału szyjki macicy. Wspomniałam o nadmiernym rozciągnięciu macicy, zdarza się to w przypadku ciąż wielopłodowych lub nadmiernej ilości wód płodowych.

• Niestety niewielki mamy na to wpływ. Nie znamy tak naprawdę mechanizmu zjawiska determinacji momentu porodu przedwczesnego jak również porodu o czasie. Wiemy, że wiele czynników genetycznych, środowiskowych oraz patofizjologicznych może mieć wpływ na wystąpienie porodu przedwczesnego, więc nie możemy mieć oczywiście na nie większego wpływu. Jeśli mówimy o uwarunkowaniach osobniczych, czy środowiskowych mamy na myśli np. dotychczasowe leczenie pacjentki, odżywianie, status psychosocjalny, przyzwyczajenia i zachowania pacjentki, stan zdrowia, wywiad rodzinny i wiele innych. Najważniejsze jest i dla nas lekarzy i dla pacjentek wczesne przewidywanie umożliwiające zapobieganiu rozwojowi pełnoobjawowego porodu przedwczesnego.

• Na pewno wiemy, że najważniejsze jest w jakim stanie urodził się noworodek i w którym tygodniu ciąży. Inaczej zapewne wygląda opieka nad dzieckiem urodzonym w 26 tygodniu ciąży, jeśli dodatkowo występowały typowe dla wcześniaków zaburzenia , a inaczej w przypadku dziecka urodzonego przedwcześnie w 32 tygodniu ciąży, które ważyło 1600 gram i samo podjęło po urodzeniu akcję oddychania i nie wymagało poważniejszych zabiegów wspomagających podstawowe procesy życiowe jak oddychanie, przyjmowanie pokarmów itd.

Jak często trzeba chodzić z wcześniakiem do lekarza? Czy wymaga on opieki częściej niż noworodek urodzony o czasie?

• Innej opieki będzie wymagało dziecko urodzone w 26 tygodniu ciąży o wadze 800 gram, które będzie miało typowe powikłania dla wcześniaka, a innej dziecko też urodzone przedwcześnie ale w 32 tygodniu ciąży, o wadze 1800 gram, bez zaburzeń oddychania, odżywania i innych. Najważniejsze dla nas lekarzy i dla pacjentek jest wczesne rozpoznawanie i zapobieganie pełnoobjawowym porodom przedwczesnym.

• Wiek  skorygowany, oznacza że wiek dziecka liczymy od dnia, w którym dopiero miało się urodzić. Od wieku kalendarzowego odejmujemy tyle tygodni ile brakowało ich w momencie narodzin do pełnych 40 tygodni trwania ciąży. Czyli wiek skorygowany = wiek metrykalny + brakujące tygodnie do terminu porodu. Na przykład dziecko urodzone w 28 tygodniu ciąży po przeżyciu 16 tygodni ma według wieku skorygowanego dopiero 4 tygodnie (40 tygodni + 4), chociaż poza łonem matki przebywa już  16 tygodni. Mimo stosowania wieku skorygowanego, siatki centylowe dla dzieci rodzących się o czasie nie są jednak w pełni miarodajne, ponieważ rozwój wcześniaków przebiega w trudniejszych warunkach i jest inny (przede wszystkim wolniejszy). Dlatego opracowano siatki centylowe, zależne od ich wieku płodowego, dla dzieci przedwcześnie urodzonych. Zaleca się stosowanie tych siatek do 3 roku życia dziecka.

• Rozwój fizyczny i umysłowy wcześniaków zależy w dużej mierze od tego z jaką masą urodzeniową przyszły na świat i jakie powikłania temu towarzyszyły. Nie zawsze udaje się doprowadzić je do pełni zdrowia. Także śmiertelność w tej grupie jest większa w porównaniu z urodzonymi dziećmi o czasie. W ostatnich latach dokonał się olbrzymi postęp w zakresie intensywnej terapii noworodka. Walczymy z podniesieniem jakości przeżycia szczególnie tych najbardziej niedojrzałych, a więc zmniejszenie ciężkości powikłań takich jak: dysplazja oskrzelowo- płucna, krwawienia śródczaszkowe czy retinopatia wcześniaków. Niestety nadal mimo bardzo nowoczesnych technik szanse przeżycia noworodka o wadze mniejszej niż 500 gram są bardzo niewielkie. Różnice w rozwoju później zależą od stanu noworodka po urodzeniu, powikłań oraz od możliwości rehabilitacji takiego dziecka. Niekiedy nie ma żadnych różnic.