Pochodzenie kiły nie jest do końca znane, ale nie ma chyba osoby, która by nie słyszała o tej chorobie i sposobach zarażenia się nią. Przez długi czas głoszona była teoria przywiezienia tej choroby do Europy z Ameryki przez marynarzy Kolumba. Istnieją jednak dowody na znacznie wcześniejsze występowanie kiły w Europie, również na terenach obecnej Polski.

Czynnikiem zakaźnym kiły jest krętek blady, który jest bakterią o kształcie spirali o 6-12 skrętach. Ma duże zdolności poruszania się, jest wrażliwy na podwyższoną temperaturę i poza ustrojem człowieka prędko ginie.

Najczęściej do zakażenia dochodzi drogą kontaktów seksualnych (w około 95%). Możliwe, lecz obecnie coraz rzadsze, jest zakażenie płodu przez chorą matkę.

Sytuacja taka stwarza wysokie ryzyko poronienia lub urodzenia dziecka z poważnymi wadami wielu narządów, w tym wadami układu nerwowego.

Pierwszymi zwiastunami kiły, występującymi kilkanaście godzin po zakażeniu i najczęściej bagatelizowanymi przez pacjenta, są: ogólne osłabienie, stany podgorączkowe oraz nocne bóle kostne. Po kilku tygodniach od zakażenia pojawia się tzw. objaw pierwotny choroby. Jest to zazwyczaj pojedyncze, średnicy kilku-kilkunastu mm, okrągłe lub owalne, niebolesne owrzodzenie. Najczęstszą jego lokalizacją są narządy płciowe i ich okolice. Jednakże objaw pierwotny może występować praktycznie wszędzie (np. na dłoniach, wargach, w gardle). Po 8 tygodniach od zakażenia obserwujemy również powiększenie węzłów chłonnych. Objaw pierwotny znika po 2-6 tygodniach, niezależnie od tego, czy osoba była leczona czy też nie. Zniknięcie owrzodzenia nie oznacza jednak samowyleczenia kiły! U wielu osób nie poddanych terapii dochodzi do rozwoju dalszych stadiów choroby.

W przypadku podejrzenia kiły przeprowadza się obecnie testy serologiczne, wykonywane z krwi pacjenta. Pierwszym z nich jest VDRL. Jeśli wynik takiego testu jest dodatni, potwierdza się go bardziej dokładnymi i droższymi testami (TPHA, FTA-ABS).

Leczenie kiły jest tym prostsze i skuteczniejsze, im szybciej została ona rozpoznana. Lekiem z wyboru jest penicylina prokainowa. U osób uczulonych na penicylinę stosować można inne antybiotyki. Po zakończeniu leczenia, w celu potwierdzenia jego skuteczności, konieczne są okresowe wizyty u lekarza oraz wykonywanie badań laboratoryjnych. Zawsze też diagnozowani i leczeni powinni być partnerzy seksualni chorego.